Rodzina Dobrzynskich w XIX wieku

oguszyn (często pisane Boguszyno) to, nie istniejąca już teraz, osada położona na północ od Mogilna, w okolicy dziesiejszej Szerzawy i Baby. Zaraz po pierwszym Rozbiorze Polski władze Prus odebrały Klasztorowi mogileńskiemu wszystkie dobra ziemskie. Te ziemie dawano w dzierżawę. W Boguszynie na Hubie, jak Szymon i Kunegunda Dobrzyńscy nazywali swój dom, mieszkali do roku 1815 kiedy to Mogilno ponownie przeszło w ręce Prus.

Oskar Kolberg, znakomity polski etnograf, określa Hube jako gospodarstwo wybudowane w polu często nazywane też olędrami. Huba to też miara powierzchni równa 24 morgów lub 34 morgi trzystuprętowe.

Badania Nazw Topograficznych na obszarze dawnej Zachodniej i srodkowej Wielkopolski, Ks. Stanislaw Kozierowski, Roczniki Poznanskiego Towarzystwa Przyjaciol Nauk 1920

1boguszyn-wiecanowo ok 1914.jpg (234312 bytes)

Boguszynie miał miejsce ślub urodzonego w Mielnie Wawrzyna, syna Mateusza, z Katarzyną Lewandowską. A z zapisu ksiąg metrykalnych parafii mogileńskiej wiadomo, że Wawrzyn pracował u Szymona. Tak więc jest to dowód bliskiego pokrewieństwa Dobrzyńskich z Mielna. W 1817 w Boguszynie urodziła się Marianna córka Wawrzyna í Katarzyny. Musieli się przeprowadzić do Chałupsk gdyż w roku 1819 tam właśnie zmarła Marianna a w 1820 roku urodziła się ich druga córka Katarzyna.

W Boguszynie urodziło się też troje dzieci Szymona í Kunegundy; Franciszek 1811, Wiktoria 1812 (zmarła po urodzeniu) oraz Antonina 1814 rok.

d 1815, Szymon z rodziną dzierżawili ziemię w Żabnie koło Mogilna. Myślę, że powodem przeniesienia się do Żabna było większe gospodarstwo í lepsze perspektywy dla rodziny.

Żabno było już wspomniane w 1065 roku w dokumencie uposażenia opactwa w Mogilnie.

Filip Sulimierski w swojej pracy "Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów Słowianskich" W-wa 1886 tak opisuje Żabno z lat 1880: Żabno wieś i dwór ma obszaru 510 ha, 11 domów 261 dusz (35 ewangelickich). Wieś ta jest wymieniana w nadaniu dóbr kościołowi. W roku 1565 ma Żabno 41/2 łana osady 2 zagrody i półłana pustego.

Dzisiaj Żabno í Wylatowo są znane nie tylko w Polsce ale í na całym świecie z formowanych corocznie od 2000 roku piktogramów lub inaczej znanych jako agroznaki.

ajątek wielkości 350 ha.należał do hrabiego Mieczysława Dąmbskiego (często pisany Dąbski)

Brama do pałacu hr. Dąmbskiego w Żabnie (stan dzisiejszy)	Pałac hr. Dąmbskiego w Żabnie (stan dzisiejszy)

ata 1815-1818 to lata zapowiedzi wielkiej reformy agrarnej w Prusach. W 1818 Szymon, wraz z 10 innymi gospodarzami, otrzymał lepsze prawa do ziemi, gwarantujace im nieusuwalność z gospodarstw oraz prawa dziedziczności. W 1823 roku nastąpiło uwłaszczenie 11 gospodarstw.

Ze spisu gospodarstw w Żabnie z 8 kwietnia 1823 gospodarstwa rolne należały do następujacych osób: Walenty Wasilewski, Józef Głowacki, Walenty Szymański, Łukasz Węglewski, Józef Posłuszny, Franciszek Wesołowski, Marcin Grzeszak, Kajetan Nowakowski, Szymon Dobrzyński, Andrzej Hanczewski i Tomasz Chmilewski. Gospodarstwa te były już w spisie podczas ogłoszenia gabinetowego 6 maja 1819 roku.

Szymon Dobrzyński zapisał na wypadek śmierci swoje gospodarstwo swojemu synowi Mikołajowi i jego żonie Brygidzie Ciesielskiej a Andrzej Hanczewski swojej córce Katarzynie i jej mężowi Mikołajowi Dobrzyńskiemu.

A więc przez wiele lat było w Żabnie dwóch Mikołaji Dobrzyńskich. Musieli być kuzynami. Niestety o tym drugim nie było żadnych wiadomości poza tym, że w zapisie metrykalnym z jego ślubu, mieszkał w Boguszynie. A więc może był bratem Wawrzyna, synem Mateusza i razem pracowali u Szymona.

Wszyscy gospodarze zobowiazani byli do płacenia pańszczyzny, która w 1823 zamieniona została na opłatę pieniężną. Każdy miał płacić kwartalnie po 5 talarów gotówki do królewskiej kasy a dla duchowieństwa 1 szefel (55 litrów) żyta rocznie.

zymon Dobrzyński posiadał 89 morgów magdeburskich i 116 prętów kwadratowych pruskich z tego przypadało na:

Zabudowania: 58 prętów kwadratowych pruskich

Ogrody: 2 morgi i 56 prętów kwadratowych

Łąki: 10 morgów i 49 prętów kwadratowych

Pola: rolne 75 morgów i 141 prętów kwadratowych

Pastwiska: 22 prętów kwadratowych

Nieużytki: 150 prętów kwadratowych

Andrzej Hanczewski miał razem 156 morgów i 46 prętów kwadratowych pruskich. Mikołaj i Katarzyna Dobrzyńscy następnie 8 stycznia 1853 roku zapisali je córce Annie Dobrzyńskiej, która wyszła za Mikołaja Mierzejewskiego. Dom Mikołaja í Katarzyny z Hanczewskich istnieje do dzisiaj i jest najstarszym domem w Żabnie. 30 września 1878 roku owdowiała Anna Mierzejewska została właścicielką gospodarstwa, które 21 maja 1889 zostało przepisane na jej syna Jakuba í jego żonę Stanisławę Mądrą. Teraz ich córka, Helena Mierzejewska, gospodarzy na obszarze ok. 17 ha.

Dzięki Adamowi Dobrzyńskiemu udało się zaznaczyć miejsce tego gospodarstwa. Z map geodezyjnych Żabna z lat 1860 można określić, że ich gospodarstwo znajdowało się w południowo wschodniej części Żabna.

Były to czasy gdy w Mogilnie już od 1816 roku działała Agenda Towarzystwa Ogniowego pierwszego ubezpieczenia od ognia.

29 XI 1830 wybuchło Powstanie Listopadowe. Dużo ludzi z okolic Mogilna przeszło do Kongresówki by tam walczyć z Rosją. Powstanie upadło w październiku 1831 co zakończyło się wielką emigracją tysięcy Polaków do zachodniej Europy. 1830 to był też rok kiedy Rada Miejska Mogilna przeznaczyła zachodni brzeg jeziora mogileńskiego na cmentarz. Jest tam pochowanych wielu członków rodziny Dobrzyńskich.

lutym 1832 Mikołaj ożenił się z Brigidą z Ciesielskich. Rodzina Ciesielskich mieszkała w Boguszynie í Szerzawie. A w marcu drugi Mikołaj ożenił się z Katarzyną Hanczewską z Żabna. W tych czasach panowała w tamtej okolicy cholera, która dziesiątkowała ludność. W Mogilnie od 1835 działała już pełna apteka.
W 1834 urodził się Wawrzyn pierwsze dziecko Mikołaja í Brygidy. Niestety zmarł po 6 miesiącach. 1836 roku urodził się następny syn Józef a w roku 1838 urodziło się trzecie dziecko Mikołaja i Brygidy a mój pradziadek Jakub Dobrzyński.

Szymon, zmarły w 1827 roku, przepisał gospodarstwo na syna Mikołaja í jego żonę Brigidę. Mikołaj 14 czerwca 1840 roku musiał spłacić siedmioro swojego rodzeństwa Marcina, Walentego, Franciszka, Antoniny, Marianny, Magdaleny í Julianny w wysokości 20 talarów í 59 srebnych groszy każdy.

Marcin przeprowadził się do Kwieciszewa í w ten sposób założył linię kwieciszewską. Starszy syn Marcina Walenty kontynuował linie kwieciszewską nie pozostawiając męskiego potomka a młodszy syn Antoni zapoczątkował linię ze Sławska Dolnego.

Franciszek, inny młodszy brat Mikołaja, w 1840 ożenił się z Eleonorą Nowak. Przykro było czytać księgi urodzeń gdyż każde z ich 9 dzieci zmarło wkrótce po urodzeniu.

siem lat później w marcu 1848 przez Europe przeszła następna fala powstań zwana Wiosną Ludu. Po niej w roku 1849 nastapił upadek feudalizmu w większości państw Europy. W latach 1853-1857 zbudowano w Mogilnie pierwszą drogę bitą, zwaną "szosą", prowadzącą do Barcina. W 1859 z inicjatywy władz pruskich powstała w Mogilnie Powiatowa Kasa Oszczędności a w 1864 roku w Urzędzie Pocztowym działał już pierwszy telefon. To wszystko miało miejsce w czasach wybuchu i klęski następnego zrywu Polaków - Powstania Styczniowego (22 stycznia 1863 - wiosna 1864). 30 tysięcy ludzi poległo a 38 tysięcy zostało wywiezionych na Sybir. Jako następstwo upadku powstania, znikła nazwa Królestwo Polskie i pomiędzy zaborcami nastąpiła większa integracja w uciskaniu narodu polskiego.

W połowie lat 1860' nie żylo się łatwo w okolicach Mogilna. Samotny parobek zarabiał rocznie 20-26 talarów a dziewczyna służebna 12-18 talarów. Żonaty parobek dostawał 20-25 talarów w gotówce i 12 szefli żyta, 6 szefli jęczmienia, 3 szefle grochu, 12 garncy soli i 1 sąg drewna opałowego co wystarczało na potrzeby roczne czteroosobowej rodziny. Rzemeślnicy dworscy zarabiali 30-36 talarów rocznie i dostawali nieco wyższe deputaty niż żonaci parokowie.

Mikołaj Dobrzyński í Brygida z Ciesielskich mieli razem 9 dzieci z czego troje zmarło krótko po urodzeniu. Tylko Jakub í najmłodszy Wojciech byli kontynuatorami tej linii Dobrzyńskich.

Mikołaj Dobrzyński í Katarzyna z Hanczewskich mieli 11 dzieci; 4 córki í 7 synów. Pięcioro dzieci wcześnie zmarło. Piotr ożeniony z Wiktorią Kurek, Michał ożeniony z Konstancją z Czyżewskich oraz Józef ożeniony z Franciszką Kubską kontynuowali tę linie Dobrzyńskich.

rzeba tutaj wspomnieć o innej rodzinie Dobrzyńskich. Rodzina ta pochodziła z Gembic teraz Gębice. Przeprowadzili się do Kwieciszewa a później do Goryszewa. Niestety z braku danych nie wiadomo czy są męscy potomkowie tej rodziny.

Trzeba wiele badań by potwierdzić pokrewieństwo pomiędzy tą rodziną z resztą Dobrzyńskich. Niestety księgi parafii gębickiej sięgają tylko do 1808 roku a kwieciszewskiej pomimo, że sięgają do 1724 nie zawierały żadnych informacji o Dobrzyńkich aż do roku 1838. Może gdzieś są jakieś inne dokumenty do których trzeba jeszcze dotrzeć.

Drzewo rodziny Dobrzyńskich - XIX wiek

Jeżeli ktoś sobie życzy by jego nazwisko zostało usunięte bardzo proszę o kontakt.

Potrzebny jest program Adobe Reader

Szymon i Kunegunda Dobrzyńscy

Mikołaj i Katarzyna Dobrzyńscy

Goryszewo